و آن اجلها و سرآمدهاى عمر كه آنها را فانى مىسازد . و آن مشكلات و رنجهايى كه آنان را پير مىكند . و حوادثى كه پى در پى بر آنان وارد مىگردد » . ( من سقف فوقهم مرفوع و مهاد تحتهم موضوع و معايش تحييهم و آجال تفنيهم و اوصاب « 1 » تهرمهم « 2 » و احداث تتابع عليهم ) . در واقع اين امور تركيبى است از اسرار آفرينش در آسمان و زمين ، و وسايل و اسباب زندگى و همچنين عوامل فنا و درد و رنج كه هر كدام مىتواند انسان را به ياد خدا بيندازد و همچنين حوادث گوناگونى كه مايهء عبرت و هوشيارى انسانهاست و به اين ترتيب پيامبران مجموعه‌اى از تعليمات را به انسان مىدهند كه هر كدام مىتواند سطح معرفت او را بالا برد يا بر بيدارى و آگاهى او بيفزايد يا او را از خواب غفلت بيدار كند . به دنبال آن ، تأكيد مىكند : « هيچ گاه خداوند سبحان ، جامعهء انسانى را از پيامبر مرسل يا كتاب آسمانى يا دليلى قاطع يا راهى روشن ، خالى نگذارده است » ( و لم يخل اللّه سبحانه خلقه من نبيّ مرسل او كتاب منزل او حجّة لازمة او محجّة قائمة ) . در واقع در اين عبارت به چهار موضوع اشاره شده است كه همواره يكى از آنها يا قسمتى از آنها در ميان خلق خدا وجود دارد و از اين طريق بر آنها اتمام حجّت مىشود . نخست پيامبران الهى است - خواه داراى كتاب آسمانى باشند يا نه - زيرا

--> ( 1 ) « اوصاب » از مادّهء « وصب » به گفتهء مفردات به معنى بيمارى مزمن است و سپس واصب به هر چيزى كه به طور دائم وجود داشته باشد اطلاق شده است و در كلام امام ( ع ) به معنى مشكلات و رنجهاى مداوم است . ( 2 ) « تهرمهم » از مادّهء « هرم » ( بر وزن حرم ) به معنى نهايت پيرى و از كار افتادگى است .